Onlangs heb ik in de NRC-next een stuk gelezen over Chief Fun Officer. Hierbij werd aangegeven dat de poging om geluk op te dringen averechts werkt. Nu begrijp ik dat wel, waarom moet je op je werk de leuke dingen doen die je eigenlijk daar juist niet wil doen. En toch … die vijf minuten lachen is zo gezond. Voor dat je het weet zit je weer thuis op de bank naast je partner, wederom naast de afstandbediening grijpend, tegen een tafel aan te schoppen en afdwalend na te denken. Waarvoor deed ik het eigenlijk.

In mijn Twitter profiel en de chat box op het werk heb ik die naam staan CFO = Chief Fun Officer. Niet te verwarren met CEO (entertainment) of die ik laatst hoorde de COO van Heineken, wat gewoon de Chief Oranje Officer is.

Gewoon om leuk te doen. Kreeg ik laatst een klant aan de lijn die dat ook had gezien. Die antwoordde dat die term bovenin ver te zoeken was in het gesprek. Hij kreeg zijn zin niet en omdat hij recht had op zijn gelijk scandeerde hij de kreet CFO. Uiteindelijk heb ik hem wel geholpen.

Ik sta dus op het punt om mijn functie CFO te wijzigen, maar dat geeft een leeg gevoel …. iemand een idee welke functie ik me nu moet aanmeten?

Hieronder dat stuk, leuk om te lezen, als je zin hebt, niets moet, doe nou of toch niet. Twijfel …

nrc.next


God, wat is mijn werk leuk, sjonge jonge jonge

Leuk werk

De poging om geluk op te dringen werkt averechts Dat betoogt schrijver Oliver Burkeman De Chief Fun Officers en Happiness Engineers zouden weleens voor ongelukkige mensen kunnen zorgen

Oliver Burkeman

‘Een van onze kernwaarden is om aan alles wat we doen iets leuks en eigenzinnigs mee te geven”, zei Neil Blumenthal, een van de oprichters van de online brillenwinkel Warby Parker, onlangs in The New York Times. Die filosofie wint aan populariteit in de hightechwereld en de detailhandel. En nu het tijd is voor de kerst- en nieuwjaarsborrels, mogen we aannemen dat het ‘eigenzinnigheidsgehalte’ op het werk omhoog zal schieten.

Zo komen we ook weer in de tijd dat de zuurpruimen onder ons hartstochtelijk gaan smeken: alsjeblieft – nee, echt, alsjeblieft – kunnen we nu eens ophouden ‘ons werk leuk te willen maken’?

Chief Fun Officers

Ondanks de ontnuchterende economische klappen van de laatste jaren lijkt de ‘leuk werk beweging’ onstuitbaar. Grote firma’s hebben inmiddels Chief Fun Officers of Happiness Engineers; bedrijven doen een beroep op een snel groeiende branche van geluksconsultants, die voor uw werkplek een ‘bruto geluksindex’ opstellen en u dan adviseren hoe u die kunt opvoeren. Zo vraagt Warby Parker wekelijks iedereen op een schaal van nul tot tien zijn gelukscijfer aan te geven, vertelde Blumenthal.

Talloze zelfhulpbloggers geven tips voor een blije kantoortuin (‘Koop voor iedereen donuts’, ‘Hang filmposters aan de muur met het gezicht van medewerkers voor dat van de echte filmsterren’). Het doet allemaal sterk denken aan Ricky Gervais als de huiveringwekkende David Brent in de Britse serie The Office. Of aan de eigenaar van de kerncentrale in The Simpsons, die overweegt ‘gekkehoedendagen’ te houden om de aandacht af te leiden van het risico op fatale meltdowns.

Natuurlijk is er niets tegen geluk op ons werk. Plezierige banen zijn beslist beter dan vervelende of saaie banen. Bovendien zijn gelukkige werknemers productiever, zo blijkt uit studies. Maar daarmee is niet gezegd dat het wenselijk is dat er managers zijn die bewust proberen ‘het leuk te maken’.

Er zijn zelfs aanwijzingen dat die aanpak – voorzien van de toepasselijke gruwelnaam fungineering – weleens tot precies het tegendeel zou kunnen leiden en dat mensen er ongelukkig van worden. Daarmee wordt een van de oudste observaties over geluk bevestigd: wie er te hard op uit is, loopt het vrijwel zeker mis.

Gamification schaadt productiviteit

Afgelopen maand verscheen een studie waarin managementdeskundigen van Penn State en andere universiteiten vaststellen dat ‘leuke’ activiteiten die de baas oplegt weliswaar het personeelsverloop kunnen remmen, maar ook de algehele productiviteit kunnen schaden. Een andere studie kwam tot de slotsom dat de populaire tactiek van de gamification – van taken een spelletje maken, met scores en prijzen – tot minder productiviteit en arbeidsvreugde leidde bij medewerkers die tegen dat idee waren.

Erger nog, de druk om in zulke werkomstandigheden een blij gezicht te trekken kan op zichzelf al tot spanning en vermoeidheid leiden – een vorm van „emotionele dwangarbeid”, zoals socioloog Arlie Russell Hochschild het noemt.

In een studie uit 2011 onder de medewerkers van een Australisch callcenter waar de bazen streefden naar de ‘3 F’s’ (focus, fun en fulfillment), stelden de onderzoekers vast dat velen de partysfeer niet als een zegen, maar als een last ervoeren. Prêt à Manger, de Britse sandwichketen met vestigingen in Amerika, schijnt mysteryklanten naar zijn zaken te sturen en onvoldoende enthousiaste teams hun bonus te onthouden.

Hedonistische paradox

We stuiten hier op een organisatorische versie van de ‘hedonistische paradox’, het best verwoord door John Stuart Mill: ‘Vraag u af of u gelukkig bent en u bent het niet meer.’ De poging om geluk op te dringen werkt averechts. Volgens psychologen gaan mensen met een laag zelfvertrouwen zich nog slechter voelen als ze worden aangemoedigd positief te denken. Ook is aangetoond dat patiënten met paniekstoornissen soms nog angstiger worden als ze zich proberen te ontspannen. En het vermogen negatieve emoties te ervaren is belangrijker voor de geestelijke gezondheid dan het streven om zich ervoor af te sluiten.

En dat zijn dan alleen nog de gevaren als we proberen onszelf geluk op te dringen; des te beladener wordt alles nog als het ons wordt opgedrongen door een manager met mogelijke bijbedoelingen. Zoals de ontmoediging van te veel aandacht voor lage lonen of werk dat van nature onbevredigend is.

En trouwens, hoe staat het met het geluk van al die externe medewerkers die de e-mails van het bedrijf over gratis yogalessen of de taart in de keuken op de eerste verdieping moeten lezen, maar daar niet bij kunnen zijn?

Hoe moet het dan wel?

In plaats van het werk te willen opleuken, zouden managers de omstandigheden moeten scheppen waarin allerlei persoonlijkheden, van opgeruimde tot zwartgallige karakters, kunnen gedijen. Oftewel dat medewerkers zoveel mogelijk zelfstandigheid krijgen en dat mensen gelijk worden behandeld. Volgens een recente Deense studie leidt oneerlijkheid op het werk vaak tot depressies en kunnen mensen zelfs zware werkdruk nog wel aan, mits hun baas maar eerlijk is.

Niet dat we nu per se zitten te wachten op een kantoor vol optimisten, als dit al haalbaar zou zijn. Mensen met een neiging tot ‘defensief pessimisme’ spelen een waardevolle rol doordat ze organisaties op het ergste voorbereiden.

En als uw visitekaartje vermeldt dat u Head of Fungineering of Chief Cheerfulness Ninja of Vice President of Wow bent, sla dan alstublieft het volgende bedrijfsweekendje paintballen over en benut die tijd liever om uzelf een paar lastige vragen te stellen.

© The New York Times

Werkgeluk in opkomst

Vrijheid, verantwoordelijkheid en een hechte band: de gelukkige werkplek is in opkomst. Afgelopen september stond in de Carrièrebijlage van nrc.next een artikel over de opkomst van geluk op de werkvloer. In de diensteneconomie die Nederland de laatste decennia is geworden, ontstaat een grotere groep mensen voor wie zingeving voorop staat. Steeds meer organisaties realiseren dit en bedenken manieren om hier in te investeren.

Zo staat in de functieomschrijving van het hoofd personeelszaken van het ministerie van Sociale Zaken in België: Chief Happiness Officer. Zij neemt chocolaatjes mee naar lastige vergaderingen. En ze moedigt haar personeel aan om zumbalessen te volgen, omdat ze daar vrolijk van worden.

Maar heeft het wel nut, al die aandacht voor geluk op de werkvloer? Uit onderzoek van Penn State University en twee andere Amerikaanse universiteiten van vorige maand stond dat ‘plezier op het werk’ zowel positieve als negatieve kanten heeft. Het onderzoek werd gehouden onder 195 bedienden in een restaurantketen. Onder ‘funactiviteiten’ vielen bijvoorbeeld productiviteitswedstrijden, sociale evenementen, teambuilding activiteiten en het vieren van prestaties op het werk.

Wat bleek? De leuke activiteiten waren over het algemeen gunstig voor de werkprestaties. Maar zodra een manager aandacht besteedde aan lol op de werkvloer, had dit juist een negatief effect op de prestaties.

Oliver Burkeman is de auteur van The Antidote: Happiness for People Who Can’t Stand Positive Thinking (vertaald als Tegengif). De Brit twijfelt stellig aan positief denken. Hij schrijft voor The Guardian en woont in New York.


Dit artikel is verschenen in de nrc.next van woensdag 18 december 2013 op pagina 8 & 9